BDO Finanse Publiczne nr 9 (35) Wrzesień 2010
A A A
Likwidacja gospodarstwa pomocniczego jednostki budżetowej a odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych(Autor: Ludmiła Lipiec-Warzecha, Źródło: BDO)
Obowiązująca od 1 stycznia 2010 r. ustawa o finansach publicznych1 nie przewiduje wśród form organizacyjno-prawnych sektora finansów publicznych dalszego funkcjonowania gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych. Szczegółowe regulacje dotyczące likwidacji tych jednostek, terminów oraz organów właściwych do przeprowadzenia likwidacji zawierają przepisy ustawy wprowadzającej ustawę o finansach publicznych2. Warto przypomnieć, że prawidłowość realizacji niektórych obowiązków związanych z likwidacją gospodarstw pomocniczego jednostki budżetowej i zagospodarowania pozostałych po niej aktywów i pasywów objęta jest reżimem odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Gospodarstwa pomocnicze, funkcjonujące jako wyodrębniona pod względem organizacyjnym i finansowym część działalności podstawowej jednostki budżetowej albo jej działalność uboczna, pokrywające koszty swojej działalności z uzyskiwanych przychodów własnych, z możliwością otrzymania dotacji, ulegają likwidacji zarówno w państwowych, jak i w samorządowych jednostkach budżetowych. Zadania realizowane dotychczas przez gospodarstwa pomocnicze mają być przejmowane przez jednostkę budżetową lub - jeżeli przemawia za tym specyfika działalności, jej skala i zakres - wykonywane w innej formie organizacyjnej, w tym instytucji gospodarki budżetowej3.
W 2007 r. funkcjonowało 407 gospodarstw pomocniczych państwowych jednostek budżetowych oraz 637 gospodarstw pomocniczych samorządowych jednostek budżetowych, zatrudniających łącznie ok. 17,5 tys. osób (ok. 11,5 tys. w jednostkach państwowych i ok. 6 tys. w jednostkach samorządowych). Gospodarstwa pomocnicze prowadziły w rolnictwie, oświacie, administracji publicznej, obronie narodowej np. przyszkolne gospodarstwa rolne, kasyna, piekarnie i pralnie przy jednostkach wojskowych, warsztaty szkolne, stołówki czy bufety, ośrodki informatyczne i wojewódzkie bazy danych, zakłady remontowo-budowlane, szkoleniowe i hotelarskie, poligraficzne, wydawnicze, laboratoryjne działające na potrzeby urzędów centralnych. Powoływane przy organach administracji państwowej gospodarstwa pomocnicze zajmowały się przede wszystkim ich obsługą.
Największym gospodarstwem pomocniczym było Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, zajmujące się przede wszystkim drukiem i rozpowszechnianiem dzienników urzędowych, w tym Dziennika Ustaw, Monitora Polskiego oraz Monitora Polskiego B, prowadzeniem innej działalności poligraficznej, świadczeniem usług gospodarczych i technicznych dla Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w zakresie robót konserwacyjnych, gospodarki samochodowej, ochrony przeciwpożarowej, organizowania ochrony mienia, gastronomii, maszynopisania, bibliotekarstwa, a także wypoczynku i rekreacji.
Prawidłowość gospodarowania należnościami i zobowiązaniami zlikwidowanego gospodarstwa pomocniczego podlega reżimowi odpowiedzialności na podstawie ustawy art. 5 z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114 z późn. zm., dalej „u.d.f.p."). Chodzi przede wszystkim o zaniedbania polegające na nieustaleniu, niepobraniu, niedochodzeniu, niezgodnym z przepisami umarzaniu lub dopuszczeniu do przedawnienia należności przypadających Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub innej jednostce sektora finansów publicznych (art. 5 ust. 1 u.d.f.p.), a także o niewykonanie zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych, którego skutkiem jest zapłata odsetek, kar lub opłat (art. 16 ust. 1 u.d.f.p.).
Na dzień zakończenia działalności przez jednostkę oraz na dzień poprzedzający postawienie jej w stan likwidacji należy ponadto przeprowadzić inwentaryzację, zgodnie z art. 26 ust. 4 w zw. z ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.). Nieprzeprowadzenie lub nierozliczenie tej inwentaryzacji, albo przeprowadzenie lub rozliczenie niezgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych (art. 18 pkt 2 u.d.f.p.). Podmiotowa odpowiedzialność za powyższe zaniechanie dotyczy osoby, która w dniu poprzedzającym postawienie gospodarstwa pomocniczego w stan likwidacji oraz w dniu zakończenia działalności przez jednostkę objęta była hipotezą art. 4 pkt 2 u.d.f.p., tj. kierownika (dyrektora) zakładu budżetowego lub likwidatora, o ile został powołany.
Ludmiła Lipiec-Warzecha Ludmiła Lipiec-Warzecha jest radcą prawnym, wykładowcą, autorką kilkudziesięciu publikacji, przede wszystkim z zakresu finansów publicznych, w tym: Komentarza do ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (SIP Lex 2008), Komentarza do ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Wolters Kluwer 2008), Komentarza do ustawy o koncesji na roboty budowlane lub usługi (SIP Lex 2009) oraz Komentarza do ustawy o obligacjach (Wolters Kluwer 2010). << powrót zobacz także artykuły |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
