• Rachunkowość budżetowa bez tajemnic
• Budżet samorządów
• Finanse z odpowiedzialnością
• Przepisy prawne i orzecznictwo
• Jednostki finansów publicznych
• Prawo zamówień publicznych
• Finanse samorządowe
• Finanse pod kontrolą
• Fundusze unijne
• Dotacje ze środków publicznych
• Daniny publiczne
• Dobre książki

Udzielenie koncesji a odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

W dniu 20 lutego br. weszła w życie ustawa o koncesji na roboty budowlane lub usługi¹, która uregulowała zagadnienie udzielania koncesji, zasady prowadzenia postępowania w sprawie udzielenia koncesji, tryb wyłaniania koncesjonariusza oraz treść i reguły sporządzania umowy koncesji. Podstawowym celem ustawy jest aktywizacja sektora administracji publicznej w realizacji zadań publicznych przy wykorzystaniu wiedzy, doświadczenia i potencjału podmiotów prywatnych. Chodzi w szczególności o budowę autostrad i innych dróg, parkingów, oczyszczalni ścieków, jak również innych usług komunalnych. Ustawa o koncesji na roboty budowlane i usługi wprowadziła również zmiany w systemie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Chodzi o nowy przepis art. 17a, dodany do ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych². Przepis ten rozszerza katalog karalnych deliktów finansowych o kilkanaście nowych naruszeń dyscypliny finansowej. Zakres podmiotowy odpowiedzialności z art. 17a u.o.n.d.f.p. obejmuje koncesjodawców, tj. podmiot lub grupę podmiotów obowiązanych do stosowania ustawy o koncesjach. Chodzi tu przede wszystkim o kierowników lub pracowników, którym powierzone zostały obowiązki w zakresie gospodarki finansowej, jednostek wymienionych w art. 4 ustawy o koncesji.

Jednostkami tymi są:

1. organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej;
2. jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki;
3. państwowe jednostki budżetowe, państwowe zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze państwowych jednostek budżetowych;
4. inne niż wymienione w pkt. 1-3 podmioty, które ustanowione zostały w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, które nie mają charakteru przemysłowego ani handlowego, posiadają osobowość prawną oraz:
   1. finansowane są w ponad 50% przez podmioty, o których mowa w pkt. 1 lub 2, lub
   2. których zarząd podlega nadzorowi ze strony podmiotów, o których mowa w pkt. 1 lub 2, lub
   3. w których ponad połowa członków organu zarządzającego lub nadzorczego została wyznaczona przez podmioty, o których mowa w pkt. 1 lub 2;
5. inne niż wymienione w pkt. 1-4 podmioty, które ustanowione zostały w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, które nie mają charakteru przemysłowego ani handlowego, posiadają osobowość prawną oraz:
   1. finansowane są w ponad 50% przez podmioty, o których mowa w pkt. 4, lub
   2. których zarząd podlega nadzorowi ze strony podmiotów, o których mowa w pkt. 4, lub
   3. w których ponad połowa członków organu zarządzającego lub nadzorczego została wyznaczona przez podmioty, o których mowa w pkt. 4.

Zgodnie z ustawową definicją koncesja jest umową o charakterze odpłatnym, w której koncesjonariusz zobowiązuje się do wykonania przedmiotu koncesji za wynagrodzeniem. Dodatkowo wskazuje się, że wynagrodzeniem może być:

1. w przypadku koncesji na roboty budowlane - wyłącznie prawo do korzystania z obiektu budowlanego, albo takie prawo wraz z płatnością koncesjodawcy,
2. w przypadku koncesji na usługi - wyłącznie prawo do korzystania z usługi, albo takie prawo wraz z płatnością koncesjodawcy.

Rozwiązania przyjęte w ustawie o koncesji na roboty budowlane lub usługi powinny, obok rozwiązań już istniejących w ustawie - Prawo zamówień publicznych lub przepisów o partnerstwie publiczno-prywatnym stanowić podstawę do nawiązywania współpracy sektorów - publicznego i prywatnego. Wprowadzenie do porządku prawnego regulacji dotyczących koncesji na roboty budowlane i koncesji na usługi - zgodnie z założeniem projektodawców ustawy - ma przyczynić się do poszerzenia prawnych możliwości realizacji zadań publicznych. Ponieważ jednak koncesje nie stanowią formy prywatyzacji zadań publicznych, a podmioty publiczne w dalszym ciągu pozostają odpowiedzialne za ich realizację, konieczne stało się wprowadzenie nowych regulacji gwarantujących, że środki publiczne wydatkowane będą w trybie i na zasadach określonych przepisami prawa.

Zgodnie z dodanym do ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych art. 17a, naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest³:

• zawarcie umowy koncesji z koncesjonariuszem, który nie został wybrany zgodnie z przepisami o koncesji na roboty budowlane lub usługi;
• zawarcie umowy koncesji z naruszeniem przepisów o koncesji na roboty budowlane lub usługi dotyczące obowiązku przekazania lub zamieszczenia ogłoszenia w postępowaniu o zawarcie umowy koncesji;
• zawarcie umowy koncesji, której przedmiot lub warunki zostały określone w sposób naruszający zasady uczciwej konkurencji;
• zawarcie umowy koncesji z innym, niż wymienione w pkt. 1-3 naruszeniem przepisów o koncesji na roboty budowlane lub usługi, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik postępowania o zawarcie umowy koncesji;
• zawarcie umowy koncesji bez zachowania formy pisemnej;
• zawarcie umowy koncesji z pominięciem terminu, w jakim może ona być zawarta, z wyłączeniem przypadków dopuszczonych w przepisach o koncesji na roboty budowlane lub usługi;
• zawarcie umowy koncesji na czas dłuższy niż określony w przepisach o koncesji na roboty budowlane lub usługi, z wyłączeniem przypadków dopuszczonych w przepisach o koncesji na roboty budowlane lub usługi;
• zawarcie umowy koncesji przed ogłoszeniem orzeczenia przez wojewódzki sąd administracyjny w sprawie skargi na czynność wyboru oferty najkorzystniejszej z wyłączeniem przypadku dopuszczonego w przepisach o koncesji na roboty budowlane lub usługi;
• odwołanie postępowania o zawarcie umowy koncesji z naruszeniem przepisów o koncesji na roboty budowlane lub usługi;
• zmiana umowy koncesji z naruszeniem przepisów o koncesji na roboty budowlane lub usługi;
• dopuszczenie przez kierownika jednostki sektora finansów publicznych do popełnienia naruszenia dyscypliny finansów publicznych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3, wskutek zaniedbania lub niewypełnienia obowiązków w zakresie kontroli finansowej.

1.  Ustawa z dnia 9 stycznia 2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz. U. Nr 19, poz. 101).
2.  Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114 z późn. zm., dalej „u.o.n.d.f.p.").
3.  Zob. także: L. Lipiec-Warzecha, Komentarz do art. 17a ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, SIP LEX 2009.

Ludmiła Lipiec-Warzecha jest radcą prawnym, wykładowcą, autorką kilkudziesięciu publikacji, przede wszystkim z zakresu finansów publicznych, w tym: Komentarza do ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (SIP Lex 2008), Komentarza do ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Wolters Kluwer 2008), Komentarza do ustawy o koncesji na roboty budowlane lub usługi  (SIP Lex 2009) oraz Komentarza do ustawy o obligacjach (Wolters Kluwer 2010).