BDO Finanse Publiczne nr 5 (19) Maj 2009

A   A   A

Emisja obligacji komunalnych jako źródło długoterminowego kapitału obcego

(Autor: dr Wojciech Misterek, Źródło: Difin)

 

Precyzując pojęcie obligacji w ustawie o obligacjach, prawodawca nie określił normatywnej definicji obligacji komunalnych. Analizując jednak podmioty uprawnione do emisji tego instrumentu należy przyjąć, że to pojęcie odnosić się będzie do papierów wartościowych emitowanych w serii, w których to gminy, powiaty, województwa oraz ich związki stwierdzają, że są dłużnikami obligatariusza i zobowiązują się wobec niego do spełnienia określonego w dokumencie świadczenia.

 

Tym samym emisja tych papierów wartościowych pozwala emitentowi na czasowe korzystanie z funduszy pochodzących z pozabankowych źródeł zewnętrznych. Daje jednostce samorządu terytorialnego możliwość zdobycia środków pieniężnych bezpośrednio na rynku, w związku z tym koszt finansowania inwestycji za pomocą obligacji może, lecz nie zawsze jest niższy niż koszt kredytu bankowego. Wpływ na to wywierają następujące fakty:

  • Emisja obligacji komunalnych pozwala na pozyskanie środków w zamian za zapłatę niższego oprocentowania. Potencjalni nabywcy obligacji (instytucje finansowe, fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne itp.) są skłonni taniej pożyczyć pieniądze niż banki, które udzielając kredytów korzystają „z droższego kapitału" (np. zgromadzonego na lokatach terminowych). Pożyczając bezpośrednio u inwestorów, emitent zmniejsza koszty pozyskania kapitału o część oprocentowania, jakie bank musi zapłacić celem zgromadzenia niezbędnych funduszy.
  • Istotnym argumentem pozwalającym na oferowanie obligatariuszom niższego niż koszt kredytu kuponu odsetkowego jest także łatwa zbywalność tego instrumentu. Stworzenie odpowiedniego rynku wtórnego pozwala bowiem na ograniczenie inwestorom ryzyka płynności. Niższe ryzyko gwarantuje znaczne zainteresowanie obligacją na rynku pomimo jej niższej rentowności.
  • W przypadku kredytu banki starają się ograniczać swoje ryzyko poprzez odpowiednie dodatkowe zabezpieczenia swoich wierzytelności. Chociaż w wielu przypadkach tą formą jest bardzo tani weksel własny in blanco, to jednak dla samorządów bardziej zadłużonych i o niższym standingu pojawia się konieczność wprowadzania innych, znacznie kosztowniejszych narzędzi (np. hipoteka). W przypadku emisji obligacji problem ten nie istnieje, gdyż w praktyce na rynku dominują emisje niezabezpieczone.
  • Bank agent emisji, pośrednicząc w zdobyciu funduszy dla jednostki, nie ponosi ryzyka utraty środków, jak w przypadku kredytu. Skłonny jest więc znacznie zaniżać swoją prowizję, zwłaszcza że stwarza to szansę do rozszerzania współpracy pomiędzy bankiem i jednostką samorządu terytorialnego.
  • Emitując obligacje można, obok oprocentowania, oferować inwestorom różnego rodzaju świadczenia i uprawnienia dodatkowe, które dają możliwości realnego zmniejszenia oprocentowania obligacji. Możliwość ustalenia innego niż pieniężny sposobu wykupu obligacji wpływa pozytywnie na zdolność kredytową emitenta i jednocześnie pobudza zainteresowanie wierzycieli daną emisją. Dzięki dodatkowym świadczeniom o charakterze niepieniężnym można konstruować emisję pod określone preferencje inwestorów, wykorzystując wiele instrumentów hybrydowych, takich jak: obligacje zamienne na akcje, obligacje przychodowe, czy też obligacje mieszkaniowe.

 

Należy jednak pamiętać, że wyżej opisane czynniki zwykle nie występują razem, co ogranicza ich efektywność. Dodatkowo w przypadku emisji obligacji pojawiają się wydatki, które nie występują w przypadku pozyskiwania środków poprzez kredyt bankowy. W konsekwencji nie da się jednoznacznie wskazać, który z instrumentów jest tańszy i lepszy. Jest to silnie uzależnione od wielkości i charakteru projektu inwestycyjnego, sytuacji jednostki samorządowej oraz aktualnej specyfiki rynku.

 

W przypadku analizy efektywności obu instrumentów trzeba także uwzględnić czynniki niewymierne. Obligacje komunalne, dzięki swojej konstrukcji, pozwalają jednostkom samorządu terytorialnego nie tylko na realizację głównego zadania, jakim jest tanie pozyskanie niezbędnych funduszy. W przypadku wielu emisji realizacja innych zadań może być równie istotna. Wykorzystując obligacje zamienne możliwe jest na przykład pozyskanie inwestora strategicznego dla przedsiębiorstwa komunalnego, przy jednoczesnym dokonaniu bezpiecznego i kontrolowanego procesu jego restrukturyzacji.

Poza tym niektóre jednostki samorządowe, a w szczególności gminy, w swoich aktywach posiadają dużej wartości majątek, który ze względu na brak odpowiednio wyszkolonej kadry nie może być należycie zarządzany. W takiej sytuacji właściwa konstrukcja emisji pozwala na sprywatyzowanie posiadanego mienia, przy jednoczesnym zgromadzeniu niezbędnych funduszy inwestycyjnych. Przykładem mogą być udane emisje obligacji mieszkaniowych Stargardu oraz Wrocławia, które pozwoliły na efektywną prywatyzację komunalnych zasobów mieszkaniowych.

 

Emisja obligacji komunalnych może stanowić także ważny element strategii promocyjnej samorządu. Sam fakt emisji oraz idące za tym obowiązki informacyjne, przy aktywnym wsparciu działań promocyjnych pozwalają na kształtowanie wizerunku jednostki samorządu terytorialnego jako podmiotu innowacyjnego i dynamicznie się rozwijającego. Płynący z tego wzrost znajomości regionu i jego odpowiedni wizerunek może w konsekwencji mieć duży wpływ na zachęcenie prywatnych inwestorów do zaangażowania się na jego terenie. To zaś pozwala na długoterminowy rozwój gospodarczy regionu i jednocześnie pozytywnie wpływa na poziom życia społeczności lokalnej.

 

Treść całego artykułu: plik pdf

 

Uwaga: niniejszy artykuł stanowi podrozdział 5.2.3 książki dr. Wojciecha Misterka „Zewnętrzne źródła finansowania działalności inwestycyjnej jednostek samorządu terytorialnego" wydanej przez Difin, 2009 r. Więcej informacji o tej książce podajemy w dziale „Dobre książki".


<< powrót

KONTAKT

Zadaj nam pytanie a nasz ekspert skontakuje się z Tobą w najbliższym czasie

NASZE BIURA

Sprawdź gdzie w Polsce znajdziesz nasze biura
ARCHIWUM

WYSZUKIWARKA

Wpisz poniżej szukane słowo lub frazę
wyszukiwarka zaawansowana
Biuletyn

Kategoria
Autor

Źródło

SUBSKRYPCJA

Chcesz otrzymywać najnowsze informacje o naszych szkoleniach? Zapisz się!

SZKOLENIA

NASI PARTNERZY