BDO Finanse Publiczne nr 4 (18) Kwiecień 2009
A A A
Samorządy pod ochroną(Źródło: Związek Miast Polskich)
Ponad 150 delegatów wzięło udział w XXX Zgromadzeniu Ogólnym Związku Miast Polskich, które odbyło się w dniach 19-20 marca 2009 roku w Rudzie Śląskiej i w Katowicach. Drugiego dnia obrad w Katowicach odbyła się III Międzynarodowa Konferencja Miasto - zarządzanie miastem w XXI w.
Pierwszego dnia obrad w Rudzie Śląskiej obok podjęcia czynności statutowych, takich jak przyjęcie sprawozdań z działalności Związku w 2008 r., sprawozdania Zarządu z wykonania budżetu Związku w 2008 roku, przedstawienie bilansu roku 2008 czy zatwierdzenie budżetu na 2009 r., omawiano najważniejsze problemy miast, w tym finanse miast na tle globalnej sytuacji gospodarczej.
Grzegorz Schetyna, wicepremier, minister spraw wewnętrznych i administracji, omówił listę postulatów samorządowych zgłoszonych przez miasta w czasie zeszłorocznego Zgromadzenia Ogólnego ZMP w Jeleniej Górze, które do tej pory udało się rządowi podjąć z sukcesem lub bez. Do niewątpliwych sukcesów należy zaliczyć m.in. ustawę o pracownikach samorządowych, a także narodowe programy budowy dróg lokalnych i boisk (ORLIK). Szef MSWiA przedstawił też założenia nowego projektu ustawy „metropolitalnej".
- Niezależnie od rozwoju sytuacji, subwencja dla gmin będzie na tym samym poziomie - zapewniała Elżbieta Suchocka-Roguska, sekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, omawiając aktualną sytuację finansową gmin. - Nie będziemy działać tak, aby przerzucać na samorządy oszczędzanie. Proponowane przez rząd potencjalne oszczędności w wysokości 10 mld zł mają dotyczyć budżetów wojewodów i ministerstw. Dopiero w maju zostanie podjęta decyzja, czy trzeba będzie je wdrożyć w życie. Dotychczasowe analizy finansowe jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzone za dwa miesiące tego roku i porównane do wyników analogicznego okresu roku ubiegłego nie budzą jednak większego niepokoju (notuje się nawet pewien wzrost, jeśli chodzi o udział w podatku PIT dla gmin i powiatów czy subwencję ogólną). Spadek dotyczy jednak produkcji (o 14%), wpływów z VAT (o 10 mld zł) i z podatku od czynności cywilnoprawnych (o 116 mln zł), karty podatkowej (o 1 mln zł) i spadków (o 1,5 mln zł). Minister E. Suchocka-Roguska zapowiedziała, że rezerwa „solidarności społecznej" w wysokości 1 mld 140 mln zł może być kierowana do samorządów.
Pakiet antykryzysowy przygotowuje także Parlament Europejski. Chociaż ma być on ogłoszony w ciągu miesiąca, Jan Olbrycht, europoseł, zdradził przedstawicielom samorządów niektóre zapisy tego dokumentu. Dotyczą one m.in. ułatwień w korzystaniu z funduszy strukturalnych (środki na projekty generujące zysk, większe zaliczki, rozliczanie ryczałtowe - do wysokości 50 tys. euro), zwiększenia roli Europejskiego Banku Inwestycyjnego i przejścia z polityki regionalnej do tzw. obszarów funkcjonalnych (samorząd sam wyznacza obszar). W Europie zaczyna mówić się coraz więcej o problemach miast i obszarów metropolitalnych, a nie o regionach, jak do tej pory. Jako pilne sprawy uznaje się kwestie energetyczne miast i transport miejski.
W trakcie dyskusji na temat priorytetów działania Związku na rok 2009 poruszono kwestie związane z oświatą. Przedstawiciel Starachowic, Janusz Skibiński, naczelnik Wydziału Kultury, Edukacji i Spraw Społecznych wystąpił z propozycją zbadania zgodności z konstytucją RP treści znowelizowanej Karty Nauczyciela, w części dotyczącej głównie uwzględnienia w przekazywanej subwencji środków niezbędnych do wyrównania wynagrodzeń nauczycieli do średniej i problemu nierównego traktowania szkół prowadzonych przez różne podmioty. Istnieje też konieczność podjęcia przez ZMP działań zmierzających do przesunięcia terminu dostosowania sal szkolnych do wymagań wynikających z nowej podstawy programowej dla pierwszych klas szkół podstawowych. Przegłosowano stanowiska: - „Miasta w rocznicę wolności",
Joanna Proniewicz rzecznik prasowy ZMP * * *
Stanowisko w sprawie finansowania dróg krajowych w miastach na prawach powiatu
Nowelizacja ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571) dokonana ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 217, poz. 2124) spowodowała, że z dniem 1 stycznia 2004 r. obowiązek finansowania dróg krajowych w miastach na prawach powiatu został przeniesiony na te miasta. Zgodnie z art. 1 ust. 1a ustawy o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym (dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r.) drogi krajowe w miastach na prawach powiatu finansowane są z budżetów tych miast. Powyższe uregulowanie stanowi wyjątek od obowiązującej zasady, zgodnie z którą finansowanie dróg krajowych odbywa się ze środków Krajowego Funduszu Drogowego. Uważamy za niezbędne dokonanie zmian w ustawie o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym poprzez wykreślenie z art. 1a fragmentu: z wyłączeniem dróg krajowych w miastach na prawach powiatu, finansowanych z budżetów tych miast.
Zasadniczym argumentem przemawiającym za zmianą wyżej przytoczonego przepisu jest konieczność przebudowy dróg związana z dostosowaniem dróg w Polsce do wzmocnienia nośności dróg do unijnego standardu, przewidującego maksymalne dopuszczalne obciążenie pojedynczej osi nienapędowej pojazdu - 10 ton, a osi napędowej - 11,5 tony. Normę tę przewiduje dyrektywa nr 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. Polska w traktacie akcesyjnym z UE zgodziła się na przyjęcie tej dyrektywy, przy czym ustalono nierealny okres przejściowy (zaledwie do końca 2010 roku) pozwalający na utrzymanie niższej wartości obciążenia pojedynczej osi napędowej.
Ze względu na zły stan techniczny i stałą degradację polskich dróg (zwłaszcza tych nie zmodernizowanych w ostatnich kilku latach) koszty tego dostosowania będą wielkie. Wg niektórych źródeł koszt przedsięwzięć inwestycyjnych w drogownictwie celem spełnienia wymogów dyrektywy w zakresie dostosowania dróg do maksymalnego nacisku 11,5 t/oś miał wynieść do końca okresu przejściowego od 10 mld euro do 14,2 mld euro. Znacząca część tych kosztów przypadnie miastom na prawach powiatu, które i tak do tej pory obciążone są bardzo znacznymi wydatkami finansowymi istoją przed wyzwaniem zapewnienia wkładu własnego do projektów współfinansowanych ze środków UE w okresie programowania 2007-2013.
Zmiana ww. ustawy w tym zakresie umożliwi utrzymanie dróg krajowych, ich naprawy i remonty w miastach na prawach powiatu na takich samych zasadach, jak w pozostałych samorządach. Obecnie miasta na prawach powiatu muszą utrzymywać drogi, które nie są ich własnością. Wprowadzony w 2004 roku obowiązek utrzymywania dróg krajowych z budżetów miast na prawach powiatu jest niezrozumiały, ponieważ część drogowa subwencji ogólnej, którą wcześniej miasta na prawach powiatu otrzymywały na te drogi, NIE ZOSTAŁA WŁĄCZONA DO DOCHODÓW TYCH MIAST. Nie ma więc uzasadnienia dyskryminacyjny zapis w ustawie o KFD. (-) Ryszard Grobelny PREZES ZWIĄZKU
Stanowisko w sprawie zasad finansowania Policji
Zgromadzenie Ogólne Związku Miast Polskich postuluje przywrócenie uprawnień starosty i rady powiatu wobec policji, obowiązujących przed 2002 r. Zmiana ustawy o policji wprowadzona 13 listopada 2002 r. (Dz.U. 200, poz. 1688) pozbawiła bowiem społeczności lokalne niezbędnych możliwości wpływu na sferę bezpieczeństwa i porządku publicznego. W szczególności domagamy się przywrócenia zasady finansowania policji poprzez budżety powiatów. Taka forma gwarantowała stabilność finansową formacji policyjnej, ułatwiała wzmacnianie jej dodatkowymi środkami. Istotny był tu także stały społeczny nadzór nad wykonywanymi przez policję zadaniami.
Zmiana wprowadzona 13 listopada 2002 r. nie przyniosła zakładanej przez inicjatorów poprawy skuteczności działań policji na szczeblu lokalnym. Okazało się przy tym, że środki budżetu państwa są zbyt niskie, by sprostać oczekiwaniom w zakresie bezpieczeństwa publicznego. Mimo zmiany ustawy, a w tym także ograniczenia możliwości nadzoru nad zadaniami realizowanymi przez policję, samorządy nadal musiały wspierać jej działania. Miasta finansowały budowę i remonty komisariatów, tworzenie systemów monitoringu wizyjnego, kupowały radiowozy i urządzenia niezbędne do pracy, a nawet finansowały utrzymywanie dodatkowych etatów. Bez pomocy samorządów, szacowanej na 1-1,5 mld zł w skali roku, stan bezpieczeństwa publicznego byłby znacznie gorszy.
Czas więc cofnąć bezzasadnie wprowadzone w listopadzie 2002 r. zmiany i przywrócić samorządom prawo wspierania i nadzorowania zadań z zakresu bezpieczeństwa publicznego. Powrót do zasady finansowania policji poprzez dotację przekazywaną za pośrednictwem budżetu powiatu jest, szczególnie dziś w warunkach kryzysu globalnego, oczekiwaną formą stabilizacji i wzrostu skuteczności działań policji. (-) Ryszard Grobelny PREZES ZWIĄZKU
Stanowisko w sprawie przeciwdziałania skutkom kryzysu gospodarczego
Polskie miasta zwracają się do Rządu RP o przygotowanie pakietu antykryzysowego dla jednostek samorządu terytorialnego, w celu przeciwdziałania skutkom obecnego kryzysu dla finansów samorządowych, zbudowanych na dochodach w znacznej części uzależnionych od koniunktury gospodarczej. Niestety, samorządy nie dysponują możliwościami zrekompensowania sobie ubytków w udziałach podatkowych, ani nawet w podatkach lokalnych, których stawki są określane lub limitowane odgórnie. Prosimy, by rząd - w miarę swoich możliwości - wspierał finansowo działania gospodarcze przyczyniające się do tworzenia lub ochrony miejsc pracy, a także nie szukał oszczędności w środkach przeznaczonych na zadania z zakresu polityki socjalnej, w znacznym stopniu realizowane przez samorządy lokalne w oparciu o dotacje celowe.
Ważnym środkiem wsparcia w trudnym okresie prowadzonych przez nas inwestycji byłoby umożliwienie korzystania w większym stopniu z zaliczek udzielanych ze środków pochodzących z Unii Europejskiej na realizację zawartych umów. Niewątpliwie rozważana od jakiegoś czasu możliwość zwrotu JST podatku VAT od inwestycji publicznych, z przeznaczeniem na kolejne inwestycje, w znaczącym stopniu ochroniłaby nasz potencjał inwestycyjny, tak ważny dla ograniczenia skutków spowolnienia gospodarczego. Samorządy są jednym z największych w państwie pracodawców, dlatego powinny być uwzględnione w planowanych i wprowadzanych przez rząd pakietach gospodarczych i systemowych rozwiązaniach dotyczących stosunków pracodawca - pracownik.
Uważamy także, iż niezbędny jest stały monitoring miast i regionów, które obecny kryzys dotyka w największym stopniu. Monitoring ten powinien umożliwić także - jeśli to będzie konieczne - punktowe kierowanie środków osłonowych lub prorozwojowych. Rozumiejąc naszą odpowiedzialność za sytuację naszych mieszkańców i dalszy rozwój miast i gmin deklarujemy wolę wszelkiej współpracy w poszukiwaniu i wprowadzaniu korzystnych rozwiązań. (-) Ryszard Grobelny PREZES ZWIĄZKU
Więcej informacji na stronie http://www.zmp.poznan.pl/ << powrót zobacz także artykuły |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
